Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność z dniem 01 stycznia 2019 r. cz. 1

Z dniem 01 stycznia 2019 r. na mocy ustawy z 20.7.2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów użytkowanie wieczyste ustanowione na gruntach zabudowanych na cele mieszkaniowe z pewnymi wyjątkami automatycznie przekształci się we własność.

 

Ustawa określa przy tym co należy rozumieć pod pojęciem „gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe” gdzie pojęcie to należy odróżnić od szerszego pojęcia „gruntów przeznaczonych na cele mieszkaniowe”.  Otóż są to grunty zabudowane wyłącznie budynkami:

A. mieszkalnymi jednorodzinnymi lub

B. mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (tzw. budynki mieszkalne wielolokalowe o funkcji „mieszanej”), lub

C. o których mowa w pkt A lub B, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.

 

Automatycznemu przekształcenie we własność nie będą zatem podlegać będące w użytkowaniu wieczystym:

  • grunty niezabudowane chociażby przeznaczone w planie miejscowym na cele mieszkaniowe lub dla których została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
  • grunty zabudowane budynkami jednorodzinnymi, w których został wydzielony lokal użytkowy o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku wtedy bowiem będzie to budynek usługowy, a nie przeznaczony na cele mieszkaniowe;
  • grunty zabudowane budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w którym więcej niż połowa stanowią lokalne nie przeznaczone na cele mieszkaniowe (np. lokalu użytkowe) lub mniej niż połowa to lokale przeznaczone na cele mieszkaniowe; 
  • grunty na których położone także obiekty budowlane inne niż określone A – C powyżej. W takim przypadku przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpi z dniem założenia księgi wieczystej dla tej nieruchomości (tj. spełniającej warunki przekształceniowe) lub też wyłączenia z istniejącej księgi wieczystej gruntu niespełniającego powyżej określonych wymogów.  

Dalszymi skutkami przekształcenia we własność będą:

  1. uzyskanie przez obiekty budowlane i urządzenia budowlane posadowione na przekształcanym gruncie w części składowe tego gruntu za wyjątkiem urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne (tzw. urządzenia przesyłowe);
  2. Istniejące w dniu przekształcenia obciążenia użytkowania wieczystego staną się obciążeniami nieruchomości, zaś obciążenia udziałów we współużytkowaniu wieczystym gruntu stają się obciążeniami udziałów we współwłasności nieruchomości;  
  3. Prawa związane z użytkowaniem wieczystym staną się prawami związanymi z własnością nieruchomości.

W kolejnym wpisie zostanie opisana kwestia procedury ujawniania ustawowego przekształcenia prawa użytkowania w księdze wieczystej.

 

r.pr. Dariusz Śmiłek

Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność w trybie sprzedaży a podatek VAT cz. 2

Jak pisałem tu – sprzedaż własności gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.   Organy podatkowe i co niestety znajduje potwierdzenie w orzeczeniach sądów administracyjnych upatrują jednak innego źródła opodatkowania ww. transakcji. W ocenie sądów administracyjnych i organów podatkowych nie można uznać aby czynność ta była jednak neutralna na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o VAT.

Punktem wyjścia jest stwierdzenie, iż ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przed dniem 01.05.2004 r. nie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż na podstawie obowiązującej przed tym dniem ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym grunt nie był towarem i jego sprzedaż lub ustanowienie użytkowania wieczystego nie stanowiło dostawy towarów. Natomiast ustanowienie prawa użytkowania wieczystego po dniu 30.04.2004 r. podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatna dostawa towarów.

W tym kontekście istotny jest przepis mówiący, że na poczet ceny nieruchomości gruntowej sprzedawanej jej użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, określoną na dzień sprzedaży. W związku z tym przyjmuje się, iż w przypadku dopuszczonej przez prawo możliwości nabycia przez użytkownika wieczystego, w trybie bezprzetargowym, prawa własności nieruchomości posiadanej dotychczas na zasadach prawa użytkowania wieczystego, podlegające opodatkowaniu, przyszłe opłaty roczne do których poniesienia zobowiązany jest użytkownik, zostają zastąpione jedną kwotą stanowiącą cenę nabycia gruntu (różnica pomiędzy wartością nieruchomości a wartością użytkowania wieczystego).

Istota sprawy sprowadza się więc do stwierdzenia, iż za czynność opodatkowaną należy zatem uznać dostawę użytkowania wieczystego gruntu (a nie nabycie prawa własności tego gruntu) jako nabycie prawa do rozporządzania gruntem jak właściciel, a za podstawę opodatkowania, w zależności od dnia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, całość wynagrodzenia należnego (wszystko to co stanowi zapłatę) za ustanowienie tego prawa, z uwzględnieniem poniesionych już przez użytkownika wieczystego opłat.

Powyższe stanowisko organów skarbowych i sądów administracyjnych opiera się na przyjęciu zasady „kontynuacji dostawy”. W niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych wskazuje się, iż przyjęcie takiej wykładni jest niedopuszczalne. Ustawa o VAT nie zna bowiem pojęcia „kontynuacji dostawy”. Podnosi się również, iż za sprzedaż prawa własności właściciel otrzymuje odrębne wynagrodzenie, które nie ma nic wspólnego z ustanowieniem użytkowania wieczystego.

Niemniej jednak obecnie przeważający jest pogląd, iż podatek VAT obciąża transakcję przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie sprzedaży gdzie w praktyce podstawą opodatkowania VAT będzie cena sprzedaży nieruchomości pomniejszona o wartość użytkowania wieczystego.

r.pr. Dariusz Śmiłek

Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność w trybie sprzedaży a podatek VAT

Użytkownik wieczysty może wystąpić na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami o sprzedaż na jego rzecz nieruchomości gruntowej będącej przedmiotem użytkowania wieczystego. Jest to zatem sposób na przekształcenie, co prawda odpłatne, użytkowania wieczystego w prawo własności gdzie  sprzedaż nieruchomości gruntowej może nastąpić jedynie na rzecz osoby będącej użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Sprzedaż taka zostaje przeprowadzona bez przetargu. 

W przypadku złożenia takiego wniosku przez użytkownika wieczystego sprzedaż prawa własności nieruchomości gruntowej na rzecz jej użytkownika wieczystego nastąpi w drodze umowy cywilno-prawnej zawartej w formie aktu notarialnego. Cena sprzedaży prawa własności ww. nieruchomości zostaje określona w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. Co istotne z dniem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości wygasa, z mocy prawa, uprzednio ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Jednakże samo wygaśnięcie użytkowania wieczystego nie oznacza wygaśnięcia ustanowionych na nim obciążeń np. hipotek, służebności przesyłu, służebności drogi koniecznej. Obciążenia te po wygaśnięciu użytkowania wieczystego będą obciążały samą nieruchomość.

W takiej sytuacji pojawia się pytanie  czy sprzedaż własności gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Wedle art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (ustawa o VAT), przez dostawę towarów podlegającą podatkowi VAT  rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Na gruncie ustawy o VAT wyraźnie się przy tym rozstrzyga, iż  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste zalicza się do dostawy towarów, a nie do świadczenia usług.  Idąc dalej – skoro dostawą towarów było ustanowienie użytkowania wieczystego (skutkujące otrzymaniem prawa do faktycznego dysponowania nieruchomością jak właścicielem), to sprzedaż gruntu na rzecz jego użytkownika wieczystego nie może być traktowana jako ponowna dostawa tego samego towaru między tymi samymi stronami, bowiem nie została spełniona dyspozycja art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. W istocie bowiem dochodzi jedynie do  przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości oraz jedynie do zmiany tytułu prawnego przez tę samą osobę do tej samej nieruchomości, na  władztwo się w zakresie nieruchomości nie zmienia. Jak podkreśla się w orzeczeniach sądów administracyjnych nie do zaakceptowania jest koncepcja jakoby czynność sprzedaży nieruchomości na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego stanowiła „kontynuację” wcześniejszej dostawy.

Powoduje to, iż sprzedaż własności gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. 

W kolejnym wpisie zostanie omówiony temat powstania obowiązku podatkowego w związku z uiszczeniem przez dotychczasowego użytkownika wieczystego różnicy pomiędzy wartością prawa własności oraz wartością prawa użytkowania wieczystego. 

r.pr. Dariusz Śmiłek

 

 

 

Egzekucja z nieruchomości rolnej a ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – po nowelizacji na podstawie art. 7 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (dalej: ustawa nowelizująca) – w art. 2 a wskazywała liczne ograniczenie i wyłączenia, w tym m.in. wymóg, iż nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny. Ustawa nowelizująca, wprowadzające istotne ograniczenia na rynku transakcji nieruchomościami rolnymi weszła w życie z dniem 30 kwietnia 2016 r..

Tym nie mniej, w tym dniu w toku pozostawały liczne postępowania egzekucyjne gdzie wszczęto egzekucję z nieruchomości rolnej. W związku z tym pojawiło się pytanie czy do zbycia takich nieruchomości w ramach postępowania egzekucyjnego ale już po dniu 29 kwietnia 2016 r. stosuje się wymogi wprowadzone ww. ustawą nowelizującą, a w szczególności wymóg aby nabywca posiadał status rolnika indywidualnego.

W uchwale z dnia 18 maja 2017 r. (sygn. akt III CZP 13/17) Sąd Najwyższy orzekł, iż: Do egzekucji z nieruchomości rolnej wszczętej przed dniem 30 kwietnia 2016 r. nie stosuje się ograniczeń w nabywaniu nieruchomości rolnych wynikających z art. 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (jedn. tekst Dz.U. z 2012 r., poz. 803) w brzmieniu ustalonym przez art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. – o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 585).”

Za taką wykładnią przemawia przede wszystkim brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej regulującej przypadki wszczęcia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości rolnej przed dniem 30 kwietnia 2016 r.. Oznacza to zatem stosowanie przepisów materialnych obowiązujących na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. zgodnie z podstawową zasadą intertemporalną  tempus regit actum  według której skutki zdarzenia prawnego (tu wszczęcie egzekucji z nieruchomości rolnej) ocenia się według przepisów prawa materialnego obowiązujących w chwili gdy dane zdarzenie nastąpiło.

r.pr. D. Śmiłek

Przeniesienie prawa własności nieruchomości za długi podatkowe

Nie trudno wyobrazić sobie, iż Spółka (lub inna osoba prawna) posiada zobowiązania podatkowe wobec Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Długi takie zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa można uregulować m.in. poprzez przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa (tzw. szczególny przypadek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego).

W takim stanie faktycznym pojawia się jednak pytanie czy dla osoby prawnej na gruncie ustawy o podatku od osób prawnych powstanie przychód a jeśli tak czy podlega on opodatkowaniu i trzeba od niego odprowadzić podatek.

Takim stanem faktycznym zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 29 listopada 2016 r. (sygn. akt II FSK 3066/14) orzekł, iż „Przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków na zasadach określonych w art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), nie powoduje u podatnika powstania przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.).

Powyższe działania będą zatem neutralne podatkowo pomimo wygaśnięcia zobowiązania po stronie osoby prawnej.

r.pr. D. Śmiłek

Obowiązek właściciela utrzymania nieruchomości w czystości

W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: „u.c.p.g.”) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez m.in. uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Równocześnie właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. W takim przypadku to do obowiązków gminy należy uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli gmina pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych.

Brak wykonania ww. obowiązku obarczony jest rygorem wydania przez wójta (burmistrza lub prezydenta) decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, która podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 2 ust. 2a u.c.p.g. jeśli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 tj. współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostek organizacyjnych i osób posiadających nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także innych podmiotów władających nieruchomością, to podmiotem obowiązanym do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie włada nieruchomością. Obowiązek ten może zatem wyłączyć np. wynajęcie, użyczenie lub wydzierżawienie nieruchomości połączone z wydaniem rzeczy i objęciem jej w posiadanie przez najemcę, biorącego do używania lub dzierżawcę. Tu zastrzec należy, iż art. 2a u.c.p.g. obowiązuje w takiej wersji dopiero od dnia 01 lutego 2015 r.. Wcześniej w ustawie brak było takiego zapisu.

W związku z tym pozostaje zatem niejasność czy taka sama zasada znajduje zastosowanie do zdarzeń prawnych zaistniałych do dnia 31 stycznia 2015 r.. Obecnie na skutek postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 14 grudnia 2016 r. (syng. akt II Ca 550/16) w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III CZP 22/17 zostało zarejestrowane następujące pytanie prawne: „Czy oddanie części nieruchomości przylegającej do chodnika w posiadanie zależne (najem) wyłącza w stanie prawnym obowiązującym do 1 lutego 2015 roku obowiązek właściciela usuwania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodnika położonego wzdłuż tej nieruchomości, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 250), czy też obowiązek ten w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy obciąża zarówno właściciela, jak i władającego nieruchomością najemcę?”

W mojej ocenie należy podzielić zapatrywanie Sąd składającego pytanie prawne, iż skoro do dnia 1 lutego 2015 r. u.p.c.g. nie regulowała, czy poszczególne obowiązki wskazane w ustawie obciążają wszystkie podmioty wymienione w jej art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g., czy tylko niektóre z nich i na jakich zasadach (jak obecnie jest to uregulowane w art. 2 ust. 2 a u.p.c.g.) to wszystkie podmioty należące do wymienionych kategorii są obciążone danymi obowiązkami. Argumentem na rzecz takiej interpretacji jest także fakt braku wprowadzenia do u.p.c.g. hierarchii wykonywania obowiązków w przypadku zbiegu podmiotów odpowiedzialnych, tudzież gramatyczna wykładnia samego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g., który rozszerzał zakres pojęcia „właściciela nieruchomości”. Innymi słowy oddanie nieruchomości we władanie osobie trzeciej nie wyłączało do dnia 31 stycznia 2015r. obowiązku właściciela w zakresie utrzymania jej w czystości zgodnie z u.p.c.g..

r.pr. D. Śmiłek

Sprzedaż nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego

Wedle art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość gruntowa oddana w użytkowanie wieczyste może być sprzedana wyłącznie użytkownikowi wieczystemu. W przypadku nieruchomość gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa transakcja taka wymaga dodatkowo zgody wojewody (wyjątek stanowi m.in. tzw. wyposażenie państwowej osoba prawnej oraz państwowej jednostki organizacyjnej).

Z dniem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości wygasa, z mocy prawa, uprzednio ustanowione prawo użytkowania wieczystego, ale co ważne wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego nie wygasają ustanowione na nim obciążenia (konsekwencja braku stosowania art. 241 kodeksu cywilnego).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w interpretacjach podatkowych podkreśla się, iż sprzedaż nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego będącą z ekonomicznego punktu widzenia przekształceniem prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości, nie podlega podatkowi VAT gdyż nie jest dostawą w rozumieniu tej ustawy. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 stycznia 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 1430/10): „Podkreślić należy, że sprzedaż nieruchomości w trybie u.g.n. stanowi w istocie jedynie zmianę tytułu prawnego do nieruchomości, nie wpływa natomiast na „władztwo do rzeczy”, które podatnik uzyskał już w dacie ustanowienia użytkowania wieczystego. Zatem pogląd, że sprzedaż nieruchomości dotychczasowemu wieczystemu użytkownikowi jest dostawą towaru, jest nieprawidłowy.”

r.pr. D. Śmiłek

Prawo pierwokupu nieruchomości konstrukcja i podatki

Prawo pierwokupu oznacza pierwszeństwo zakupu nieruchomości, ale jedynie w przypadku gdy jej właściciel podejmie decyzję w przedmiocie jej sprzedaży na rzecz osobie trzeciej. W odróżnieniu zatem od prawa odkupu uprawniony z prawa pierwokupu „uzależniony” jest niejako od woli właściciela nieruchomości co do jej sprzedaży.

Wedle art. 596 kodeksu cywilnego, prawo pierwokupu może wynikać z:

  1. ustawy (np. art. 109 i n. ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, 111 a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie gruntów objętych dekretem Bieruta) albo
  2. z czynności prawnej – co ważne zastrzeżenie prawa pierwokupu nieruchomości nie wymaga formy aktu notarialnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 2002 r., sygn. akt IV CKN 784/00), a wymóg ten należy odnosić jedynie do oświadczenia uprawnionego o wykonaniu prawa pierwokupu).

Jeżeli przy sprzedaży nieruchomości w grę wchodzi prawo pierwokupu to najpierw należy zawrzeć umowę warunkową a dopiero z chwilą upływu terminu na wykonanie prawa pierwokupu dopuszczalne jest zawarcie umowy „końcowej” bezwarunkowej. W przypadku naruszenia tego wymogu czynności prawna zdziałana z pominięciem prawa pierwokupu jest nieważna jeśli pierwokup wynikał z ustawy lub ważna z obowiązkiem odszkodowawczym w przypadku gdy pierwokup był umowny (zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 05 października 2001 r., sygn. akt III CKN 461/00 sprzedaż nieruchomości z pominięciem umownego pierwokupu nie skutkuje wygaśnięciem tego prawa, gdzie uprawniony nadal może skorzystać z tego prawa z chwilą sprzedaży nieruchomości przez nowego właściciela).

Z punktu widzenia podatkowego sprzedaż nieruchomości w wykonaniu prawa pierwokupu uregulowanego w ustawie o gospodarce nieruchomościami objęta jest w przypadku osób fizycznych (w ustawie o z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych brak analogicznych uregulowań) bezwarunkowym zwolnieniem (tj. zwolnienie przysługuje i nie jest uzależnione od wydatkowania przychodu na cele wskazane przez ustawodawcę). Zwolnienie to jest uregulowane w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zgodnie, z którym zwalnia się z podatku przychody uzyskane tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem iż nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości nabył jej własność w okresie 2 lat przed odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od ceny zbycia nieruchomości w związku z realizacją prawa pierwokupu.

r.pr. D. Śmiłek

Sprzedaż nieruchomości na raty

Pomimo, iż regulacja kodeku cywilnego przewiduje sprzedaż na raty ale jedynie w zakresie działalności przedsiębiorstwa i w odniesieniu do rzeczy ruchomej (art. 583 § 1 Kodeksu cywilnego), to strony umowy sprzedaży nieruchomości w dowolnej konfiguracji (m.in. B2B, B2C, C2B) na zasadzie swobody umów mogą przewidzieć ratalną płatność ceny sprzedaży (art. 3531 Kodeksu cywilnego), w szczególności w formie rat oprocentowanych. Ustawową możliwość sprzedaży nieruchomości na raty przewiduje wprost art. 70 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami gdzie stwierdza się, iż cena nieruchomości sprzedawanej w drodze bezprzetargowej lub w drodze rokowań może zostać rozłożona na raty, na czas nie dłuższy niż 10 lat.

Rozłożenie płatności ceny sprzedaży na raty oprocentowane lub nieoprocentowane może rodzić różne skutki podatkowe. W pierwszym przypadku istnieje ryzyko uznania zdarzenia rozłożenia na nieoprocentowane raty jako nieodpłatnego świadczenia. W drugim przypadku jeśli strony ustalą płatność ceny w formie oprocentowanych rat może zostać to zakwalifikowane jako usługa finansowa objęta podatkiem VAT (ale z niego zwolniona). Z punktu widzenia podatków dochodowych CIT i PIT transakcja taka z powyższym wyjątkiem będzie neutralna podatkowo gdyż przychodem z działalności gospodarczej jest przychód należny bez względu na termin jego wymagalności gdzie w przypadku odsetek od rat oprocentowanych podlegają one opodatkowaniu i zaksięgowaniu w momencie ich otrzymania.

Sama umowa sprzedaży na raty przenosi własność nieruchomości z chwilą jej zawarcia co oznacza dopuszczalność dokonywania amortyzacji podatkowej takiej nieruchomości bez względu na płatne później raty.

r.pr. D. Śmiłek

Zbycie spółdzielczego prawa do miejsca postojowego, a podatek PIT

Do dnia 24 kwietnia 2001 r. spółdzielnie mieszkaniowe uprawnione były do przydzielania swoim członkom:

  1. spółdzielczych praw do garaży, które stanowiły samodzielne lokale użytkowe oraz
  2. spółdzielczych praw do miejsc postojowych w wielostanowiskowych lokalach.

Z punktu widzenia prawnego spółdzielcze prawo do miejsca postojowego w garażu spółdzielni  było prawem zbywalnym. Tu pojawia się pytanie czy obecnie w przypadku sprzedaży takiego prawa mamy do czynienia ze sprzedażą udziału w nieruchomości czy też ze sprzedażą innego prawa majątkowego. Ma to istotne znaczenie gdyż jeśli uznać że zbycie dotyczy części nieruchomości, to dokonane po upływie 5 lat liczonych od końca roku, w którym prawo to nabyto nie rodzi obowiązku rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych.  Z kolei w przypadku uznania, iż jest to prawo majątkowe jego sprzedaż zawsze będzie opodatkowana bez względu na datę nabycia.

W mojej ocenie przychylić należy się raczej do poglądu zgodnie z którym sprzedając spółdzielcze prawo do miejsca postojowego w istocie transakcja dotyczy sprzedaży udziału w nieruchomości co oznacza, iż jeśli zbycie następuje po upływie 5 lat od nabycia transakcja taka wolna będzie od podatku dochodowego od osób fizycznych.

r.pr. D. Śmiłek