Duża ustawa reprywatyzacyjna cz. 2

Tym wpisem kontynuuję temat projektu dużej ustawy reprywatyzacyjnej a zagadnieniem na dziś będzie charakter prawny „prawa do rekompensaty” (dalej: pdr).

Projekt definiuje pdr jako prawo do otrzymania świadczenia związanego z uregulowaniem stanu prawnego przejętej nieruchomości. Z takiej definicji wynika zatem po pierwsze, iż prawo do rekompensaty nie jest odszkodowaniem co oznacza, iż nie niweluje ono uszczerbku majątkowego ale zostaje przyznane w związku z doznaniem krzywdy za przejęte mienie, co oznacza iż rekompensuje się szkodę niemajątkową. Po drugie prawo to swoim zakresem obejmuje jedynie nieruchomości przejęte (pojęcie nieruchomości przejętej zostało wyjaśnione w tym wpisie) – prawo to nie będzie zatem obejmować gruntów rolnych przejętych na podstawie dekretu PKWN z 1944 r. bez przyznania odszkodowania. Po trzecie wreszcie przyznanie tego prawa związane jest z uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości przejętej co oznacza w praktyce zrzeczenie się i wygaśnięcie wszelkich praw do znacjonalizowanej nieruchomości. Po czwarte pdr przysługuje jedynie osobom fizycznym, które w dniu przejęcia nieruchomości były właścicielami (współwłaścicielami) nieruchomości, posiadały obywatelstwo polskie, a także ich małżonkom, a także następcom prawnym, o ile są rodzicami (wstępnymi) lub dziećmi, wnukami (zstępnymi) dawnych właścicieli. W przypadku współwłasności nieruchomości w chwili przejęcia albo wspólności spadku, o rekompensatę mogą ubiegać się współuprawnieni w odpowiedniej części ułamkowej (dawni współwłaściciele albo ich współspadkobiercy mogą ubiegać się o rekompensatę w zakresie odpowiadającym ich udziałom). Przy uwzględnieniu tej przesłanki z kręgu osób uprawnionych do pdr wyłączeni są spadkobiercy ustawowi w linii bocznej (np. bratanek, siostrzenica) oraz spadkobiercy testamentowi inni niż zstępni (np. małżonek, dzieci, wnuki oraz wstępni (np. rodzice). Jeżeli zatem właściciel nieruchomości zmarł bezdzietnie to zgodnie z projektem pdr nie przysługuje jego obecnym spadkobiercom.

Istotną cechą projektowanego pdr jest jego niezbywalność i niepodzielność. Takie ukształtowanie pdr powoduje brak możliwości jego sprzedania lub darowania na rzecz innej osoby tak w całości jak również co do określonej części. Natomiast w sytuacji gdy prawo przysługiwało kilku osobom to w razie wygaśnięcia udziału w pdr (np. śmierci osoby uprawnionej, która zmarła bezdzietnie) udział ten nie podlega przyrostowi na korzyść innych osób uprawnionych lub współuprawnionych. Swego rodzaju wyłomem od zasady niezbywalności jest wprowadzana przez projekt możliwość „wskazania” osoby współuprawnionej lub współspadkobiercy albo współspadkobierców uprawnionych co ma się odbywać co do zasady przez złożenie oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym.

Ponadto pdr jest dziedziczne z ograniczeniami dot. jego przysługiwania małżonkowi oraz zstępnym i wstępnym byłego właściciela lub współwłaściciela.

Pdr przysługuje tylko w przypadku terminowego złożenia wniosku a ten został określony jako rok od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy.

Pdr nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy na podstawie prawomocnego wyroku sądowego lub na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej nieruchomość przejęta została zwrócona albo w zamian za jej przejęcie były właściciel lub inna osoba uprawniona otrzymała odszkodowanie na podstawie odrębnych przepisów.

W podsumowaniu stwierdzić należy, iż obecne kształt pdr w istotny sposób ograniczy krąg osób uprawnionych do otrzymania rekompensaty wyłączając z niego chociażby nabywców roszczeń oraz osoby spokrewnione w linii bocznej. Ponadto w  sposób istotny modyfikuje ustawowy porządek dziedziczenia ustawowego ograniczając go tylko do małżonka, zstępnych i wstępnych.

W kolejnym wpisie zostanie opisana kwestia uregulowania przez Projekt pdr w odniesieniu do szczególnej pod względem prawnym kategorii gruntów tj. nieruchomości warszawskich.

r.pr. D. Śmiłek

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s