Duża ustawa reprywatyzacyjna cz. 1

Na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości pojawił się projekt ustawy o zrekompensowaniu niektórych krzywd wyrządzonych osobom fizycznym wskutek przejęcia nieruchomości lub zabytków ruchomych przez władze komunistyczne po 1944 r. (dalej: Projekt, link: https://www.ms.gov.pl/pl/informacje/download,9903,0.html).

Niniejszym wpisem zaczynam cykl artykułów poświęconych założeniom Projektu ustawy i skutkom jej uchwalenia dla obecnie toczących się postępowań reprywatyzacyjnych (sądowych i administracyjnych), jak również dla przyszłego dochodzenia roszczeń reprywatyzacyjnych.

Rekompensata a odszkodowanie

Na wstępie trzeba wyjaśnić, iż Projekt przewiduje przyznanie nie odszkodowania jak to ma miejsce obecnie w ramach sądowej i administracyjnej procedury dochodzenia roszczeń reprywatyzacyjnych, a jedynie rekompensaty. Jest to istotne rozróżnienie gdyż odszkodowanie co do zasady gwarantuje zrekompensowanie uszczerbku majątkowego w 100% podczas gdy rekompensata przyznawana jest na zasadzie uznania i nigdy nie powoduje wyrównania straty w pełnej wysokości (w projekcie ustawy przewidziano ją na poziomie 20% lub 25% w zależności od przypadku).

Kto jest uprawniony do otrzymania rekompensaty

Projekt swym zakresem podmiotowym obejmuje jedynie osoby fizyczne. Z jego zakresu wyłączone jest przyznanie rekompensaty osobom prawnym lub innym jednostkom organizacyjnym nie posiadających osobowości prawnej ale posiadającym zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. O rekompensatę nie będzie się mogła zatem ubiegać także fundacja, która była przedwojennym właścicielem znacjonalizowanej nieruchomości.

Za co przysługuje rekompensata

Zamierzeniem ustawy jest ostateczne uregulowanie kwestii roszczeń reprywatyzacyjnych w skali całej Polski.

Projekt ustawy wprowadza pojęcie tzw. nieruchomości przejętej. Przez pojęcie to na gruncie projektu rozumie się nieruchomości lub zabytki ruchome, które zostały przejęte przez władze komunistyczne po 1944 r. na rzecz państwa lub na rzecz innych osób prawnych prawa publicznego, w tym jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z definicją przyjętą przez projekt przez nieruchomość przejętą należy rozumieć nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa lub przez inną publiczną osobę prawną, w tym jednostki samorządu terytorialnego, podlegających nacjonalizacji na podstawie przepisów nacjonalizacyjnych obowiązujących po 1944 r., a także na podstawie art. 1 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego dokonywane po dniu 19 lipca 1944 r. w odniesieniu do posiadłości ziemskich, o których mowa w art. 1 pkt 3 dekretu.

Rekompensata za grunty rolne (nieruchomości ziemskie)

Z tego punktu widzenia istotny jest zapis projektu zawarty w art. 2 pkt 3) lit. a tiret drugi zgodnie, z którym przez przejęcie nieruchomości należy rozumieć nabycie własności lub udziału we współwłasności nieruchomości przez Skarb Państwa lub przez inną osobę prawną prawa publicznego na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b i lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz przepisów wydanych na jego podstawie. Ustawa nie obejmuje zatem wszystkich gruntów rolnych przejętych na podstawie dekretu PKWN o reformie rolnej ale jedynie te grunty, które zostały przejęte niezgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b lub lit. e lub gdy nastąpiło przejęcie nieruchomości, które nie miała charakteru rolniczego. W istocie zatem jeśli chodzi o rekompensatę za grunty ziemian przejęte na podstawie dekretu o reformie rolnej z 1944 r. prawo to będzie obejmowało jedynie te nieruchomości za które obecnie zgodnie z obowiązującymi przepisami można podjąć próbę uzyskania odszkodowania lub zwrotu a mianowicie:

  1. Nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym niebędące własnością obywateli Rzeczy Niemieckiej i obywateli polskich narodowości niemieckiej – z zastrzeżeniem norm obszarowych;
  2. Nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny nie przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny nie przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni;
  3. wszelkie inne nieruchomości ziemskie, nie mające jednocześnie charakteru rolniczego, względnie nieruchomości, dla których brak funkcjonalnego związku pomiędzy częścią nieruchomości przeznaczonej do prowadzenia gospodarki rolnej, a częścią przeznaczoną jedynie do zamieszkiwania lub odpoczynku właściciela (np. dwory, pałace, zespoły dworsko-parkowe, zespoły dworsko-pałacowe).

Rekompensata za lasy

Wedle art. 2 pkt 3) lit. a tiret trzeci Projektu przez przejęcie nieruchomości należy rozumieć nabycie własności lub udziału we współwłasności nieruchomości przez Skarb Państwa lub przez inną osobę prawną prawa publicznego na podstawie art. 1 i art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W przeciwieństwie zatem do gruntów rolnych projekt przewiduje przyznanie rekompensaty za wszystkie znacjonalizowane lasy nie czyniąc w tym zakresie żadnych wyjątków.

W kolejnym wpisie zostanie opisana kwestia uregulowania przez Projekt „prawa do rekompensaty”, w tym jego zakresu i charakteru.

r.pr. D. Śmiłek

Reklamy

One thought on “Duża ustawa reprywatyzacyjna cz. 1

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s