Wykreślenie zakazu zbywania ustanowionego na podstawie art. 13 Dekretu PKWN

Zgodnie z art. 13 Dekretu PKWN (w wersji obowiązującej od dnia 19.01.1945r.) gospodarstwa utworzone na podstawie dekretu nie mogą być w całości lub w części dzielone, sprzedawane, wydzierżawiane i zastawiane. Przepis ten obowiązywał do dnia 26.07.1957 r., kiedy to został uchylony z systemu prawnego.

W przypadku gdy na ww. podstawie prawnej do księgi wieczystej został wpisany zakaz zbywania z uwagi na jego uchylenie z systemu prawnego i odpadnięcia przyczyny jego ustanowienia obecnie można wnosić o jego wykreślenie. Jednakże m.zd. winno to być w trybie art. 10 ustawy księgach wieczystych i hipotece w ramach procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na brak dokumentu uzasadniającego wykreślenie ww. obciążenia. Dokumentem takim będzie ewentualne orzeczenie sądu.

r.pr. D. Śmiłek

Reklamy

Wniosek o zasiedzenie lub pozew o wydanie nieruchomości nie zastąpi wniosku o rozgraniczenie

Na podstawie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wyłączona jest czasowo dopuszczalność drogi sądowej w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości wobec uprzedniego wymogu wyczerpania obligatoryjnej fazy postępowania administracyjnego przed wójtem, burmistrzem lub Prezydentem (art. 29-34). Intencją tej instytucji według: „polega na wyodrębnieniu nieruchomości z innych otaczających ją gruntów przez ustalenie w terenie linii określającej zasięg prawa własności w stosunku do gruntów sąsiednich” (G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości…, s. 416; por. też Z. Śmiałowska-Uberman, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Katowice 1999, s. 187).

W przypadku zatem gdy sąsiad celem uregulowania stanu prawnego nieruchomości poprzez wniosek o stwierdzenie zasiedzenia lub pozew o jej wydanie chce osiągnąć cel w postaci określenia zasięgu swojego prawa własności nieruchomości w stosunku do nieruchomości sąsiedniej wniosek taki lub pozew powinien podlegać odrzuceniu. Przy określeniu treści żądania i jego podstawy faktycznej decydujące znaczenie powinien mieć czynnik obiektywny, tj. rzeczywisty cel, do którego to żądanie zmierza. Zatem jeżeli przyczyną konfliktu i istotą sporu między stronami sprawy o wydanie części nieruchomości lub jej zasiedzenie jest przebieg granicy, natomiast kwestia własności gruntu przyległego do tej granicy ma charakter wtórny, to należy uznać, iż sprawa jest sprawą o rozgraniczenie, a nie sprawą o wydanie nieruchomości lub jej zasiedzenie. Jest to aktualny pogląd zwłaszcza w sytuacji jeżeli sporny pas gruntu – ze względu na usytuowanie i niewielką powierzchnię w zestawieniu z powierzchnią całej nieruchomości i jej kształtem – jest związany z granicą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1963 r., III CR 136/63, OSNCP 1964, nr 10, poz. 203, oraz z dnia 11 maja 2000 r., I CKN 723/98, niepubl.).

Inne stanowisko wynika jednak z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1990 r. (III CZP 35/90, OSNC 1991, nr 2-3, poz. 23) zgodnie, z którą gdy właściciele nieruchomości (gruntów) sąsiadujących z drogą publiczną roszczą sobie pretensje do części pasa drogi, nie jest wyłączona droga sądowa w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości będących własnością osób fizycznych z drogą gminną.

r.pr. D. Śmiłek

Fizyczny podział budynku – podstawowy tryb zniesienia współwłasności

Podział fizyczny jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności nieruchomości gdyż co do zasady jest najbardziej sprawiedliwy i pożądany (art. 211 i 212 k.c. oraz art. 623 k.p.c.). Trzeba jednak zwrócić uwagę, że taki sposób zniesienia współwłasności może być niekiedy, w związku ze specyfiką danej nieruchomości, trudny do przeprowadzenia.
Sprawę dodatkowo komplikuje, w przypadku podziału nieruchomości zabudowanej, fakt konieczności spełnienia warunku polegającego na istnieniu dwóch funkcjonalnych i odseparowanych nieruchomości, który to stan ma być wynikiem podziału i zniesienia współwłasności zarazem (art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Sąd rozpoznający sprawę zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej stanie zatem przed dylematem co zrobić gdy na chwilę orzekania spełnienie tej przesłanki nie jest możliwe gdyż np. budynku bez przeprowadzenia określonych prac nie można podzielić na dwie fizyczne i odrębne części. Naturalnie w takim przypadku można twierdzić, iż stan istnienia dwóch funkcjonalnych i odseparowanych nieruchomości może być stanem przyszłym, który zostanie dopiero osiągnięty po wydaniu postanowienia o zniesieniu współwłasności i celem jego realizacji. Takie stanowisko oznacza brak konieczności spełnienia warunku odrębności fizycznej określonych części budynku w chwili orzekania, co nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o zniesieniu współwłasności. Właśnie postanowienie o zniesieniu współwłasności stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia określonych prac adaptacyjnych mających na celu wykonanie postanowienia sądu w tym przedmiocie.
Inne jednak stanowisko zajął Sąd Okręgowy, który w uzasadnieniu pytania prawnego do Sądu Najwyższego stwierdził, iż warunek odrębności fizycznej dzielonej nieruchomości musi być spełniony na chwilę orzekania (odrębność nie może być stanem przyszłym), a jeśli nie jest spełniony to na wzór art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali Sąd winien wydać postanowienie wstępne zawierające zobowiązanie strony do przeprowadzenia określonych prac adaptacyjnych w budynku celem doprowadzenia budynku – przed wydaniem rozstrzygnięcia o zniesieniu współwłasności – do stanu pełnej odrębności fizycznej. W uchwale z dnia 22.06.2017 r. (sygn. akt III CZP 23/17) Sąd Najwyższy stwierdził jednak, iż zadośćuczynienie wymaganiom wynikającym z art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) może nastąpić przez zobowiązanie współwłaścicieli do wykonania prac adaptacyjnych i nałożenia na nich stosownych zakazów lub nakazów w postanowieniu znoszącym współwłasność nieruchomości.

r.pr. D. Śmiłek