Służebność przesyłu na prawie użytkowania wieczystego

Bardzo często zdarza się, iż na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste posadowione są urządzenia przesyłowe. W tym przypadku pojawia się pytanie czy użytkownik wieczysty może domagać się od przedsiębiorcy przesyłowego ustanowienia odpowiedniej służebności przesyłu.

Zdaniem Sądu Najwyższego dopuszczalne jest ustanowienie służebności przesyłu (art. 305 (1) Kodeksu cywilnego) na prawie użytkowania wieczystego (zob. postanowienie z dnia 20 kwietnia 2016 r., V CSK 523/15). Uzasadnieniem takiego poglądu, z którym się zgadzam jest fakt, iż po oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste właściciel nieruchomości traci faktyczną możliwość korzystania z gruntu. Racjonalne jest zatem aby decyzję w przedmiocie czy obciążyć nieruchomość prawem (tu użytkowanie wieczyste) podejmował podmiot, który faktycznie z niej korzysta.

Użytkownik wieczysty zatem a nie właściciel jest bezpośrednio zainteresowany w uregulowaniu stanu prawnego urządzeń przesyłowych istniejących lub planowanych na wykorzystywanym przez niego gruncie.

Powyższe należy uzupełnić istotną i najnowszą uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2017 r. (sygn. akt III CZP 101/16) zgodnie z którą: Służebność przesyłu może być ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego; użytkownik wieczysty nie może jednak skutecznie żądać ustanowienia takiej służebności, jeżeli urządzenia przesyłowe – zainstalowane przez przedsiębiorstwo państwowe  w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej – znajdowały się na nieruchomości Skarbu Państwa przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste.” Uchwała ta istotnie zatem ogranicza możliwość ustanowienia służebności przesyłu na użytkowaniu wieczystym.

r.pr. D. Śmiłek

Reklamy

Przeniesienie prawa własności nieruchomości za długi podatkowe

Nie trudno wyobrazić sobie, iż Spółka (lub inna osoba prawna) posiada zobowiązania podatkowe wobec Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Długi takie zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa można uregulować m.in. poprzez przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa (tzw. szczególny przypadek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego).

W takim stanie faktycznym pojawia się jednak pytanie czy dla osoby prawnej na gruncie ustawy o podatku od osób prawnych powstanie przychód a jeśli tak czy podlega on opodatkowaniu i trzeba od niego odprowadzić podatek.

Takim stanem faktycznym zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 29 listopada 2016 r. (sygn. akt II FSK 3066/14) orzekł, iż „Przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków na zasadach określonych w art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), nie powoduje u podatnika powstania przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.).

Powyższe działania będą zatem neutralne podatkowo pomimo wygaśnięcia zobowiązania po stronie osoby prawnej.

r.pr. D. Śmiłek

Obowiązek właściciela utrzymania nieruchomości w czystości

W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: „u.c.p.g.”) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez m.in. uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Równocześnie właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. W takim przypadku to do obowiązków gminy należy uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli gmina pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych.

Brak wykonania ww. obowiązku obarczony jest rygorem wydania przez wójta (burmistrza lub prezydenta) decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, która podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 2 ust. 2a u.c.p.g. jeśli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 tj. współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostek organizacyjnych i osób posiadających nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także innych podmiotów władających nieruchomością, to podmiotem obowiązanym do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie włada nieruchomością. Obowiązek ten może zatem wyłączyć np. wynajęcie, użyczenie lub wydzierżawienie nieruchomości połączone z wydaniem rzeczy i objęciem jej w posiadanie przez najemcę, biorącego do używania lub dzierżawcę. Tu zastrzec należy, iż art. 2a u.c.p.g. obowiązuje w takiej wersji dopiero od dnia 01 lutego 2015 r.. Wcześniej w ustawie brak było takiego zapisu.

W związku z tym pozostaje zatem niejasność czy taka sama zasada znajduje zastosowanie do zdarzeń prawnych zaistniałych do dnia 31 stycznia 2015 r.. Obecnie na skutek postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 14 grudnia 2016 r. (syng. akt II Ca 550/16) w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III CZP 22/17 zostało zarejestrowane następujące pytanie prawne: „Czy oddanie części nieruchomości przylegającej do chodnika w posiadanie zależne (najem) wyłącza w stanie prawnym obowiązującym do 1 lutego 2015 roku obowiązek właściciela usuwania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodnika położonego wzdłuż tej nieruchomości, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 250), czy też obowiązek ten w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy obciąża zarówno właściciela, jak i władającego nieruchomością najemcę?”

W mojej ocenie należy podzielić zapatrywanie Sąd składającego pytanie prawne, iż skoro do dnia 1 lutego 2015 r. u.p.c.g. nie regulowała, czy poszczególne obowiązki wskazane w ustawie obciążają wszystkie podmioty wymienione w jej art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g., czy tylko niektóre z nich i na jakich zasadach (jak obecnie jest to uregulowane w art. 2 ust. 2 a u.p.c.g.) to wszystkie podmioty należące do wymienionych kategorii są obciążone danymi obowiązkami. Argumentem na rzecz takiej interpretacji jest także fakt braku wprowadzenia do u.p.c.g. hierarchii wykonywania obowiązków w przypadku zbiegu podmiotów odpowiedzialnych, tudzież gramatyczna wykładnia samego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g., który rozszerzał zakres pojęcia „właściciela nieruchomości”. Innymi słowy oddanie nieruchomości we władanie osobie trzeciej nie wyłączało do dnia 31 stycznia 2015r. obowiązku właściciela w zakresie utrzymania jej w czystości zgodnie z u.p.c.g..

r.pr. D. Śmiłek

Kogo pozwać za bezumowne korzystanie?

Nierzadko zdarza się, iż podmiot nie mający tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości oddaje ją do korzystania dalszemu podmiotowi np. na podstawie umowy najmu.

W takim stanie faktycznym zapadła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2017 r. (sygn. akt III CZP 84/16), którą przesądzono iż korzystanie z nieruchomości przez posiadacza samoistnego, który oddał rzecz do używania najemcy, polega wyłącznie na pobieraniu pożytków cywilnych (art. 224 i 225 k.c.). W tym zakresie można zatem pozwać posiadacza samoistnego pomimo oddania nieruchomości w posiadanie zależne o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie.

 

r.pr. D. Śmiłek