Wypowiedzenie opłaty może dotyczyć tylko całej nieruchomości!!!

Jak pisałem w poście z dnia 25.03.2013 r. (Czy można wypowiedzieć opłatę roczną za użytkowanie wieczyste tylko za część nieruchomości?) wypowiedzenie dotyczące opłaty rocznej winno dotyczyć jedynie całej nieruchomości a nie poszczególnej działki.

W dniu 15.05.2013 r. Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 24/13 na pytanie„Czy aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dokonywana na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.) może dotyczyć jednej lub kilku działek ewidencyjnych, stanowiących jedynie część nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste?”] podjął uchwałę następującej treści: „Aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego może obejmować wyłącznie całą nieruchomość gruntową dla której prowadzona jest odrębna księga wieczysta.”

r.pr. Dariusz Śmiłek

Reklamy

Majątki opuszczone i poniemieckie – tryb wzruszania tytułu prawnego Skarbu Państwa

Bardzo łatwo można sobie wyobrazić następujący stan faktyczny: Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 czerwca 1960 r. wydanym w sprawie X, Sąd Powiatowy w Y, stwierdził, że Skarb Państwa nabył na podstawie przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich własność nieruchomości położonej w Z, dla której prowadzona jest księga wieczysta kw nr A. Postępowanie w tej sprawie toczyło się z wniosku Skarbu Państwa z udziałem osoby wpisanej w księdze wieczystej jako właściciel, którego zastępował kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu. Postępowanie toczyło się z pominięciem ustawowych spadkobierców.

Pojawia się pytanie w jakim obecnie trybie można wzruszyć postanowienia stanowiące podstawę do ujawnienia Skarbu Państwa w Księdze Wieczystej?

W takich przypadkach należy złożyć do właściwego sądu skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem (art. 399-4161 Kodeksu postępowania cywilnego). Postępowanie to jednak będzie dość specyficzne.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 7 grudnia 2005 r. (V CK 421/2005) skoro od dnia 1 sierpnia 1985 r. właściwymi przepisami dla stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie przepisów uchylonego dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich są przepisy o postępowaniu procesowym stosowane w sprawie prowadzonej na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, to również do skargi o wznowienie postępowania w zakończonej prawomocnie przed 1 sierpnia 1985 r. sprawie stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości opuszczonej lub poniemieckiej stosuje się tryb postępowania procesowego.

Jeżeli skargę o wznowienie postępowania wnosi osoba, która jako właściciel nieruchomości lub jego następca prawny powinna być a nie była uczestnikiem zakończonego w trybie nieprocesowym postępowania o stwierdzeniu nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, to po wznowieniu postępowania osoba taka (skarżący) jest pozwanym w procesie toczącym się z powództwa Skarbu Państwa przeciwko właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym. Jako strona pozwana nie może zmieniać ani w żaden inny sposób „modyfikować” powództwa. Nie może też „zmienić” skargi o wznowienie postępowania w jakikolwiek inny proces, w szczególności w proces z jej powództwa przeciwko Skarbowi Państwa o ustalenie, że to ona, a nie Skarb Państwa jest właścicielem spornej nieruchomości.

Ukształtowania stron procesu w tego typu sprawach pod względem podmiotowym i przedmiotowym będzie zatem dość nietypowe gdyż osoba będąca inicjatorem postępowania jako były właściciel lub jego następca prawny zawsze będzie pozwanym w tego typu sprawach co ma także niebagatelne znaczenie jeśli chodzi o kwestię prawidłowego rozłożenia ciężaru dowodu czy też opłaty sądowe.

Jednocześnie zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z z dnia 27 czerwca 2013 r. (III CZP 27/13): Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa tytułu własności nieruchomości opuszczonej na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) nie rozpoczyna biegu w dniu dokonania wpisu prawa własności Skarbu Państwa na podstawie wskazanego orzeczenia sądu lub wzmianki o wniosku o jego dokonanie w księdze wieczystej.”

r.pr. Dariusz Śmiłek

Roszczenia wynikające z zalania lub trwałego zajęcia gruntu przez wodę

W praktyce zdarza się, iż nieruchomość zostaje zalana czasowo przez wodę lub trale przez nią zajęta. Pojawia się zatem pytanie jakie roszczenia w takim przypadku przysługują właścicielowi gruntu?

Zaznaczyć trzeba, iż inne uprawienia będą przysługiwać przy czasowym lub przejściowym zajęciu gruntu przez wodę (zalanie wskutek powodzi) a inne w sytuacji gdy zajęcie gruntu przez wodę ma charakter trwały (stały).

W pierwszym przypadku tj. zalaniu gruntu podczas powodzi przysługuje z tego tytułu odszkodowanie od właściciela wody jeżeli doszło do tego w wyniku nieprzestrzegania przepisów ustawy przez właściciela wody lub właściciela urządzenia wodnego. Jednocześnie właścicielowi posiadającemu grunty leżące w granicach polderu przeciwpowodziowego, zalanego podczas powodzi, przysługuje od właściciela wody odszkodowanie (art. 16 ustawy Prawo wodne).

Inne uprawienie przysługuje w przypadku trwałego zajęcia gruntu przez wodę. Zgodnie bowiem z art.17 ww. ustawy jeżeli śródlądowa woda powierzchniowa płynąca lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody a dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje odszkodowanie od właściciela wody.

Na marginesie wskazać trzeba, iż od dnia 18.03.2011 r. obowiązuje zasada, iż wyspy oraz przymuliska powstałe w sposób naturalny na gruntach pokrytych wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych gruntów, a nie właściciela wody.

Naprawienie powyższych szkód następuje na następujących zasadach:

  1. Naprawienie szkody obejmuje pokrycie strat poniesionych przez poszkodowanego; nie można dochodzić zatem utraconych korzyści;
  2. Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem 2 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o zalaniu gruntu podczas powodzi albo o trwałym, naturalnym zajęciu gruntu przez wodę;
  3. Celem uzyskania odszkodowania należy zgłosić wniosek do organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego – do właściwego marszałka województwa; ustalenie wysokości odszkodowania następuje w drodze decyzji, która jest niezaskarżalna.
  4. Stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa; droga sądowa przysługuje również w przypadku niewydania decyzji przez właściwy organ w ciągu trzech miesięcy od zgłoszenia żądania przez poszkodowanego. Droga sądowa przysługuje po zatem wyczerpaniu ww. trybu.

r.pr. Dariusz Śmiłek

Objęcie w posiadanie gruntu warszawskiego przez gminę

Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Powstaje zatem w tym przypadku istotna kwestia chwili objęcia gruntu w posiadanie przez gminę” gdyż jest to moment wyznaczający bieg 6 miesięcznego terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Wedle art. 4 dekretu terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów ustalał w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej.

Tryb i zasady, na jakich następowało objęcie posiadania gruntu, po raz pierwszy zostały uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy. Stosownie do § 3 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy Zarząd Miejski m.st. Warszawy ogłaszał w organie urzędowym Zarządu Miejskiego (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy). Ogłoszenie mogło dotyczyć jednej działki bądź większej ich liczby. Zasadą jednak było ogłaszanie zbiorcze. Ogłoszenie winno było spełniać określone wymogi formalne tj.:1/ dokładne oznaczenie gruntów przez określenie w miarę możności numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli, a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów; 2/ termin oględzin nieruchomości; 3/ wezwanie dotychczasowego właściciela i innych osób zainteresowanych do wzięcia udziału w oględzinach.

Przedmiotowe rozporządzenie zostało zastąpione przez rozporządzenie Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy. § 1 tego rozporządzenia stwierdzał, że odnosi się ono do gruntów dotychczas nieobjętych w posiadanie na podstawie poprzedniego rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r.. Rozporządzenie to bardzo uprościło procedurę obejmowania gruntów w posiadanie. Wedle bowiem § 1 tego rozporządzenia obejmowanie w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy gruntów na obszarze m.st. Warszawy następowało w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie.

 Naruszenie zasad obejmowania w posiadanie danych gruntów określonych ww. rozporządzeniami może być podstawą do twierdzenia, iż do objęcia posiadania nie doszło, a zatem termin do złożenia wniosku dekretowego nie zaczął biec, co oznacza iż skrajnych przypadkach można wniosek złożyć obecnie.

 r.pr. Dariusz Śmiłek