Czy Sąd w postępowaniu sądowym jest związany decyzją administracyjną?

Po uzyskaniu nieważności decyzji administracyjnej lub stwierdzeniu jej niezgodności z prawem można wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym do sądu powszechnego. Tu pojawia się pytanie czy w procesie dotyczącym odszkodowania za znacjonalizowaną nieruchomość Sąd bezkrytycznie związany jest wydaną uprzednio przez organ administracyjny decyzją administracyjną?

Przedstawione zagadnienie wpisuje się w nurt problematyki wpływu orzeczeń organów administracyjnych na rozstrzygnięcia sądów cywilnych, w tym odnośnie do kwestii związania sądu ostateczną decyzję administracyjną. Zastrzeżenia jednak wymaga, iż przez „związanie sądu” rozumie się obowiązek uwzględnienia przez sąd stanu prawnego wynikającego z decyzji administracyjnej i odnoszącego się do sfery stosunków, które zostały poddane uregulowaniu na drodze postępowania administracyjnego.

Powszechnie przyjmuje się zasadę uwzględniania przez sądy powszechne skutków prawnych orzeczeń organów administracyjnych. Zasada ta ma swoje źródło w prawnym rozgraniczeniu drogi sądowej i drogi administracyjnej, czego wyrazem są przepisy art. 2 § 3 i art. 177 § 1 pkt 3 procedury cywilnej oraz art. 16 i art. 97 § 1 pkt 4 procedury administracyjnej, a pod rządami Konstytucji RP z 1997 r. także w idei podziału władz (art. 10) oraz działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7).

Powyższa zasada doznaje ograniczenia jedynie w przypadku występowania tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej. Pogląd ten nie wynika z żadnego przepisu ale znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, które od kilkudziesięciu lat wyraża niezmienne stanowisko, że decyzja administracyjna nie może być uznawana za wywołującą skutki prawne pomimo jej formalnego nieuchylenia, jeśli jest dotknięta wadami, które godzą w samą jej istotę jako aktu administracyjnego. Do takich „ciężkich wad” zalicza się brak organu powołanego do orzekania w określonej materii oraz niezastosowanie jakiejkolwiek procedury lub oczywiste naruszenie zasad postępowania administracyjnego.

Powyższą zasadę z uwzględnieniem wskazanego wyjątku przyjął Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 października 2007 roku (III CZP 46/07) gdzie stwierdzono, iż „decyzja komunalizacyjna dotyczy stosunków cywilnoprawnych, ale orzekanie o przejściu prawa własności na gminę zostało zastrzeżone dla organu administracyjnego (art. 2 § 3 k.p.c.). Sprawia to, że droga sądowa jest niedopuszczalna, w związku z czym za niedopuszczalne należy uznać także badanie przez sąd kwestii przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości pod kątem istnienia przesłanki komunalizacyjnej (…). Powyższe oznacza, iż np. w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym gdzie w księdze jako właściciel jest wpisana Gmina na podstawie decyzji komunalizacyjnej nie jest dopuszczalne kwestionowanie faktu, iż Skarb Państwa w momencie wydawania decyzji komunalizacyjnej był właścicielem danej nieruchomości, a Sąd rozpoznający taką sprawę obowiązany jest w tym zakresie decyzję honorować bez zastrzeżeń.

r.pr. Dariusz Śmiłek

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s