Skutki prawne dekretu PKWN o reformie rolnej

Stosownie do postanowień przepisu art. 2 ust.1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Dekret ten z datą jego wejścia w życie tj. z dniem 13 września 1944r., wywołał skutki rzeczowe polegające na bezzwłocznym przejściu z mocy prawa nieruchomości ziemskich, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele reformy rolnej (uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 17 lutego 2011 r., III CZP 121/2010).

Zaznaczyć przy tym trzeba, iż zarówno dekret o reformie rolnej, jak i przepisy wykonawcze do niego nie zawierały uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e) nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. W szczególności protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej nie stanowił podstawy przejścia nieruchomości ziemskiej na własność Skarbu Państwa, gdyż następowało ono z mocy prawa, bez potwierdzania tego faktu w formie jakiegokolwiek dokumentu.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. w § 6 przewiduje dopuszczalność złożenia wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Rozstrzygnięcie w sprawach, w których wniosek taki został złożony następuje na podstawie § 5 omawianego rozporządzenia w formie decyzji administracyjnej (Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 21/2011, Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/2010).

Samo złożenie wniosku przewidzianego § 6 w/w rozporządzenia nie powoduje ustania skutku rzeczowego w postaci przejścia na własność Państwa nieruchomości. Dopiero wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej, że nieruchomość ziemska nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) powoduje skutki rzeczowe wobec Skarbu Państwa i stanowi podstawę do ewentualnego wykreślenia Skarbu Państwa z księgi wieczystej, o ile został wpisany.

 Na marginesie można wskazać, że bieżące orzecznictwo Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jednoznacznie dopuszcza orzekanie na podstawie § 5 ww. rozporządzenia nie tylko w zakresie norm obszarowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit e.) dekretu, a także w zakresie czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym i czy ta nieruchomość pozostawała w związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską.

 r.pr. Dariusz Śmiłek

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s