Nieuchronne wywłaszczenie jako przyczyna rezerwowa (hipotetyczna) uzasadniająca zmniejszenie wysokości odszkodowania za grunt warszawski.

Warunkiem dochodzenia szkody na gruncie art.160 k.p.a. oraz art. 361 Kodeksu Cywilnego jest wykazanie następujących okoliczności: 1/szkody; 2/ zdarzenia powodującego szkodę; 3/ adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem i szkodą.

Zatem pojawia się pytanie co w sytuacji gdy po powstaniu szkody na skutek określonego zdarzenia dochodzi do kolejnego zdarzenia, które również doprowadziłoby do takiej samej lub nawet większej szkody? Innymi słowy zagadnienie dotyczące przyczynowości hipotetycznej (zapasowej, rezerwowej) jest związane z odpowiedzią na pytanie, czy pozwany o naprawienie szkody wyrządzonej z tytułu wydania decyzji administracyjnej niezgodnej z prawem może skutecznie powołać się na to, że uszczerbek, o którego rekompensatę wystąpiono w pozwie, powstałby niewątpliwie także wtedy, gdyby obciążające pozwanego zdarzenie nie nastąpiło (tj. wydanie decyzji), a miało miejsce inne późniejsze zdarzenie, będące wobec poprzedniej przyczyny tzw. przyczyną rezerwową lub zapasową (causa superveniens).

Możliwe są dwie kwalifikacje przyczyny hipotetycznej:

-jako zdarzenia przerywającego związek przyczynowy między zdarzeniem wywołującym szkodę a szkodą po stronie uprawnionego;

-jako zdarzenia wpływającego na wysokość szkody, nie wpływając przy tym na przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej.

W stanie faktycznym gdzie na wywłaszczonej nieruchomości, na podstawie decyzji administracyjnej z dnia 14 października 1978 r., powstało po 1982 r. osiedle mieszkaniowe, a naruszenie prawa w wydaniu decyzji o wywłaszczeniu w 1954 r. zostało stwierdzone decyzją Ministra Infrastruktury w dniu 22 czerwca 2004 r. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV CSK 467/09 (Biuletyn Sądu Najwyższego 2010/7) stwierdził, iż sprawca szkody nie może powołać się na tzw. przyczynę rezerwową gdy zdarzenie wyrządzające szkodę stworzyło możliwość wystąpienia tej przyczyny. Sąd Najwyższy nie wykluczył zatem co do zasady możliwości powołania się na przyczynę rezerwową, ale jego zdaniem przyczyna zapasowa w postaci hipotetycznego wywłaszczenia nie wpływa na przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, ale na wysokość szkody (zob. glosa do wyroku Topolewski Krzysztof OSP 2011/12 str. 902).

Obecnie na wokandzie Sądu Najwyższego jest następujące zagadnienie prawne(III CZP 73/12, http://www.sn.pl/sprawy/SiteAssets/Lists/Zagadnienia_prawne/EditForm/III-CZP-0073_12_p.pdf): Czy może mieć wpływ na wysokość odszkodowania, przysługującego w związku z wydaniem z rażącym naruszeniem prawa decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu (art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), okoliczność, że grunt ten w wypadku przyznania prawa własności czasowej podlegałby wywłaszczeniu na cele zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego?” Odpowiedź negatywna będzie oznaczała, iż będzie można dochodzić całej kwoty odszkodowania nawet w przypadku gdy wywłaszczenie nieruchomości byłoby nieuchronne.

Skoro przyczyna rezerwowa z teoretycznego punktu wiedzenia ma powodować zmniejszenie zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej podmiotu odpowiedzialnego za zdarzenie rzeczywiście wyrządzającego szkodę (tj. wydanie decyzji z naruszeniem prawa), to rozważanie wywłaszczenia jako zjawiska powodującego szkodę winno brać pod uwagę specyficzną okoliczność, która polega na tym, że za „wywłaszczeniem idzie odszkodowanie”. Jeżeli odszkodowanie byłoby przyznane także przy hipotetycznym wywłaszczeniu, to wywłaszczenie nie skutkowałoby w pewnym zakresie redukcją obowiązku naprawienia szkody po stronie podmiotu odpowiedzialnego za rzeczywistą przyczynę (zob. glosa do wyroku Topolewski Krzysztof OSP 2011/12 str. 902). Nie byłaby spełniona zatem podstawowa funkcja przyczyny rezerwowej jako zdarzenia redukującego obowiązek kompensacyjny.

Wniosek z tego byłby zatem taki, iż nie ma wpływu na wysokość odszkodowania, przysługującego w związku z wydaniem z rażącym naruszeniem prawa decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu (art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), okoliczność, że grunt ten w wypadku przyznania prawa własności czasowej podlegałby wywłaszczeniu na cele zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

 r.pr. Dariusz Śmiłek

Jedna myśl w temacie “Nieuchronne wywłaszczenie jako przyczyna rezerwowa (hipotetyczna) uzasadniająca zmniejszenie wysokości odszkodowania za grunt warszawski.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s